IJje Wijkstra over een museumjaarkaart en de woonkamer van een nazaat van een elektricien

Naar aanleiding van de recente releases van IJje Wijkstra (debuutalbum Bad Hair Day en de split met Evisceratio Umbilicalis) en de tientallen nummers die daarop staan, besloot Clemens Schaap namens Zware Metalen eens te polsen of de heren hun muzikale uitspattingen eens nader wilden toelichten. Gerardo en Bauke beantwoorden als enige twee bandleden de vragen. 

Hallo, hoe gaat het ermee? Hoe spenderen jullie je dag meestal?

Moi! Ja, het gaat hier zijn gangetje. Bedankt dat je ons wilt interviewen! Hoe spenderen wij onze dagen meestal… Waarschijnlijk niet veel anders dan de gemiddelde Nederlander. Werken, vrije tijd, relaties, hobby’s. Alleen zit er af en toe wat ‘grind-time’ tussen, haha. Verder is Bauke ook nog druk met zijn soloproject DinosaursRex (doom metal/rock met een punk attitude) en is Gerardo de officiële gemeentedichter van de gemeente Westerkwartier, dus hier gaat ook zo nu en dan wat tijd naartoe.

Vertel eens iets over het ontstaan van de band IJje Wijkstra? Kenden jullie elkaar al voordat de band er was?

Het was min of meer een toevalstreffer. Gerardo was wat aan het experimenteren met nieuwe plugins voor de drumcomputer voor zijn soloproject Kharms en stuurde een sampeltje naar Bauke met de vraag: “is dit wat of moet ik het door zien te verkopen aan een oud ijzer handelaar?” Bauke was in een empathische bui, stak zijn duimpje omhoog en gooide er een gitaarriff op. Hierop pakte Gerardo zijn basgitaar en brulde hij wat gevoelige zanglijnen door de microfoon en zo was het eerste nummer (Doezum Death – Kornhorn Gore) geboren. Hierna kwam al snel nummer twee, drie, enzovoort. Wij kennen elkaar al sinds de puberteit, kwamen elkaar regelmatig tegen bij concerten en raakten aan de praat. Hebben ook samen in Bassookah (mix tussen (gore)grind en drum &bass, compleet amateuristisch maar hebben wel onder andere voor Wormrot mogen openen) gespeeld. Waren elkaar wat uit het oog verloren, maar sinds een jaar of twee is het lijntje er weer.

IJje Wijkstra was een beruchte Groningse moordenaar die in 1928 vier ordehandhavers doodschoot en jullie hebben besloten daar een band naar te vernoemen. Was Cannibal Corpse te subtiel of wilden jullie gewoon dat het  plaatselijke toerismebureau voortaan extra voorzichtig met jullie omgaat?

Cannibal Corpse was onze eerste keus qua bandnaam, maar wij kwamen erachter dat er al een obscuur underground bandje uit Amerika die naam draagt! Nee, ergens ligt er bij ons een soort van fascinatie voor IJje Wijkstra. Gerardo woont daadwerkelijk in Doezum, hetzelfde dorp als waar IJje Wijkstra zijn misdaden heeft gepleegd en Bauke is via-via zelfs verre familie van Aaltje Wobbes, de vrouw met wie hij een verhouding had. In de gemeente Westerkwartier heeft IJje Wijkstra ook een soort cultstatus, lokaal toneel voert er voorstellingen over op en artiesten in de streektaal zingen ballades over hem. Bovendien is het niet vreemd binnen de grindcore/extreme metal scene om je te vernoemen naar (serie)moordenaars: Dahmer uit Canada was één van de eerste grindcorebands die Gerardo ontdekte (via de split met Denak) en ook wordt er toffe muziek gemaakt onder de namen Ed Gein (grindcore/mathcore) en Speck (grindcore). Dan hoeven we Macabre niet eens meer aan te halen.

Jullie zijn met z’n tweeën, maar maken muziek die klinkt alsof er een complete slachting in een industriële betonmolen plaatsvindt. Is dit een bewuste keuze of een kwestie van personeelsgebrek?

Het is gelopen zoals het is gelopen, maar wij zijn ook niet op zoek geweest naar meer leden. In deze dus een bewuste keuze waarschijnlijk. Veel meer heb je voor grindcore ook niet nodig: een gitarist, een bassist en een zang. En een drummer dan, maar dat valt digitaal op te lossen. Uiteraard zou het gaaf zijn een echte drummer op de kop te tikken, helemaal voor live optredens. Wellicht stromen er nu sollicitaties binnen na het lezen van dit interview, maar zo niet dan redden wij ons wel met de drumcomputer.

Hoe maken jullie muziek? Hoe ontstaat een nummer en wie schrijft de muziek en teksten?

Zoals het eerste nummer destijds is ontstaan, zo ontstaan eigenlijk 99,99% van de nummers: Gerardo komt met een idee voor een drumloop, neemt dit op, stuurt het door naar Bauke die er gitaar tegenaan gooit waarna Gerardo het zo goed mogelijk probeert na te spelen op zijn basgitaar en er wat onverstaanbaars overheen brult. Teksten schrijven doen wij niet aan – de enige nummers uit onze discografie tot nu toe die tekst hebben zijn covers van Agathocles , Gruesome Stuff Relish en Abosranie Bogom. Onze “eigen” zanglijnen zijn enkel random gebrul binnen het juiste ritme. Wat betreft het schrijven van de nummers hebben wij eigenlijk enkel een paar ongeschreven regels. Zo komen de nummers nooit boven de minuut uit (in de praktijk zelden boven de halve minuut), en is 190 BPM het absolute minimum. Ook hanteren wij het principe “hoe meer random hoe beter” . Wanneer er structuur in komt, kan het de prullenbak in. Al hebben wij bij recentere nummers (enkelen staan op de split met Valan’Kisoa en op de split met Grave Somber) wel wat experimentjes met 3/4, 6/8 en 7/8 maten. Draagt prima bij aan de chaos, en zorgt er misschien wel voor dat het lijkt alsof wij zijn gegroeid als muzikanten.

Bad Hair Day bevat een flinke hoeveelheid nummers die sneller voorbij zijn dan een gemiddelde Groningse begroeting. Is het schrijven van een grindcorenummer voor jullie een zorgvuldig proces? Of is het vooral: opnemen, klaar, volgende?

Wij zouden nu een heel verhaal op kunnen hangen over toonsoorten, octaven en debatten over de plaats van de pitched vocals, maar nee. Het is vooral opnemen, klaar, volgende. Qua riffs zijn het vooral eerste ingevingen van Bauke, qua zang de eerste ingevingen van Gerardo. Wanneer iets niet klinkt gooien we het weer weg, wanneer het goed genoeg klinkt bewaren we het. Voor Bad Hair Day hadden wij zo’n vijftig nummers opgenomen die wij goed genoeg vonden, een tiental is gesneuveld. De helft van de “keepers” is op het album gekomen. De overige nummers hebben wij gebruikt voor splits: zo zijn alle nummers die op de split met Blessed By Vomit en Regurgitasi van de Bad Hair Day-sessie en zijn er losse nummers op de overige splits terecht gekomen.

Als jullie titels soms gebaseerd zijn op toevallige uitspraken, feitjes of slechte grappen: hoeveel nummers zijn er inmiddels gesneuveld omdat de titel uiteindelijk grappiger bleek dan de muziek?

Waarschijnlijk zijn bij de overgrote meerderheid van de nummers de titels grappiger (en creatiever!) dan de nummers zelf! Maar titels sneuvelen niet mee met de nummers – wanneer het nummer voor geen meter klinkt en het sneuvelt, gaat de muziek weg maar blijft het mapje met de titel op de laptop staan. Wachtend op wat decibellen die wél door de APK komen, zeg maar. Zo heeft het mapje met de ongelooflijk geniale titel Maarten van Rossem is a Chris Barnes tribute Act inmiddels al drie verschillende nummers gehad, welke allen al zijn gesneuveld. Eens zal het ons wel gaan lukken!

Titels als Last Week I Saw A Chihuahua With A Bob Ross Haircut, Don’t Touch My Museumjaarkaart, en There Is No Aanleunwoning On Rottumerplaat zijn, op zijn zachtst gezegd, bijzonder te noemen. Hoe ontstaan deze titels? Is er een brainstormsessie, of schrijft iemand gewoon alles op wat hij na middernacht en onder invloed van het een of ander nog enigszins grappig vindt?

Dit antwoord zou voor velen teleurstellend kunnen zijn, haha. Maar onder invloed van het één of ander zal bij ons niet voorkomen: beide bandleden zijn straight edge. En brainstormsessies komen er ook niet echt aan te pas. Eigenlijk is het niets meer dan een documentje in Gerardo zijn telefoon. Wanneer hem iets opvalt of er iets geks zijn hoofd in kruipt, dan schrijft hij het op. Wanneer er dan een nummer af is, opent hij dit document en pikt hij er een titel uit. In één of twee uitzonderlijke gevallen heeft Bauke de titel bedacht en deze doorgespeeld. Voor op elke split die wij uitbrengen, bedenken wij ook één titel met een antifascistische/antiracistische inslag. Je benoemde de titel Don’t Touch My Museumjaarkaart in de vraag – Gerardo bezocht jaren geleden het Stedelijk Museum in onze hoofdstad. Er was daar een man voor de ingang (onder invloed van het één of ander en niet helemaal straight edge zullen we maar zeggen) die de toegang werd geweigerd. Een beveiliger wilde zijn ID-kaart waarschijnlijk zien maar de man liet hem zijn museumjaarkaart zien. Toen de beveiliger deze uit zijn handen wilde pakken, sprak hij de legendarische zin uit: “Don’t touch my Museumjaarkaart!” Of de beste man dit interview leest weten we niet maar zo ja, bedankt voor de inspiratie!

De drumcomputer neemt de rol van drummer op zich. Is dat uit artistieke overtuiging omdat echte drummers moeilijk te vinden zijn, of omdat jullie geen zin hadden om iemand mee te laten beslissen?

Vooral het eerste. Beide bandleden hebben of hadden ook soloprojecten waar er gebruik werd gemaakt van drumcomputers dus de te nemen stap was in deze klein, helemaal gezien de ontstaansgeschiedenis van de band. Echte drummers, vooral grindcoredrummers, zijn ook lastig te vinden. Gerardo heeft in de puberteit nog wel het idee gehad dat er een groot drummer in hem schuilt maar zijn skills met betrekking tot het maat houden zetten hem weer met beide beentjes op de grond. Een van de drumkruk af. Bauke is een multi-instrumentalist die wat betreft drummen alleen de basis onder de knie heeft. En of IJje himself bij ons had willen drummen, kunnen we hem helaas niet meer vragen.

Jullie hebben inmiddels samengewerkt met bands uit Cuba en Madagaskar. Is grindcore de ideale internationale taal omdat niemand de teksten kan verstaan of juist omdat iedereen dezelfde frustraties heeft?

Muziek in het algemeen is in deze de ideale internationale taal als je het ons vraagt. Alleen is grindcore in deze verwoven met de DIY-scene en principes. Er is in deze niet veel nodig om een gezamenlijke split tot stand te brengen. Nu zijn Evisceratio Umbilicalis en Valan’Kisoa geen pure grindcore bands maar zitten ze wel in het extreme metal hoekje: ze noemen zichzelf slam death metal. Ze schuren wel wat tegen grindcore aan hier en daar. En schrijven ze, in tegenstelling tot ons, daadwerkelijk (boze) teksten!

Hoe zijn de splits met Evisceratio Umbilicalis en Valan’Kisoa ontstaan? Hoe kwamen jullie met hen in contact?

Dat is één van de voordelen van het internet, haha. Je komt nog eens in contact met extreme metal uit Cuba en Madagaskar. Evisceratio Umbilicalis had, als we het ons goed herinneren, iets geplaatst in een grindcore Facebook-groep. Een standaard promo-verhaaltje in gebroken Engels met een YouTube-linkje erbij. Na het luisteren van het nummer dachten wij: “zou het niet leuk zijn om samen een split uit te brengen?” Gerardo nam contact op met de band (gelukkig kon het in het Spaans) en zo is de split tot stand gekomen. Het had wel wat voeten in de aarde: wegens stroomuitval en slechte internetverbinding konden de nummers niet echt gemastered worden in Cuba en konden de losse wave tracks ook niet naar Nederland gemaild worden. Uiteindelijk hebben ze maar opgestuurd wat ze hadden en in MP3-vorm. Hierdoor zijn de nummers van Evisceratio Umbilicalis qua geluid erg “divers” zullen we maar zeggen maar we wilden ze toch uitbrengen . De band verdient alle steun die het kan krijgen want het is best toffe muziek!

Wat betreft Valan’Kisoa: Gerardo heeft jaren geleden een mooie reis naar Madagaskar mogen maken. Uiteraard is hij daar ook op zoek geweest naar lokale metal. Na lang zoeken vond hij een cd van Apost (dat werd gepromoot als extreme thrash metal maar is in de praktijk eerder hardrock). Hij kwam in de zomer, tijdens het uitzoeken van zijn collectie, de cd weer tegen en besloot het internet op te gaan om te kijken of er extremere metal op het eiland te vinden is. Zo kwam eerst Osy Mainty (black metal) voorbij en hierna ook Valan’Kisoa (zelfde bandlid, andere stijl). Ook hier volgde een berichtje met betrekking tot een split waar direct enthousiast op werd gereageerd. Ook vroeg hij of hij gastvocalen mocht doen op een IJxWx track. De split was eigenlijk vrij snel klaar. Hij had nummers liggen, wij hadden nummers liggen. Het was enkel een zaak van masteren en wat artwork in elkaar draaien.

De samenwerking met Evisceratio Umbilicalis kreeg te maken met stroomuitval en praktische problemen. Is het maken van een internationale grindcore-split tegenwoordig ingewikkelder dan het organiseren van een NAVO-top?

Normaliter is het organiseren van een internationale grindcore split, als beide bands graag willen, een fluitje van een cent. Helemaal in moderne tijden als deze met Bandcamp-pagina’s van bands uit elk obscuur subgenre en allerlei sociale media kanalen. Ook e-mailadressen en mailboxen zijn inmiddels ingeburgerd in het dagelijks leven van vele DIY- bands en -labels. Wanneer één van de bands uit Cuba komt gaat het inderdaad wat moeizamer. Mochten we ooit een split uitbrengen met een gorenoise band uit Pyongyang dan zullen we hiervoor waarschijnlijk een vijfjarenplan moeten opstellen. Maar dat doen we dan met liefde!

Jullie brengen in hoog tempo splits uit. Is dat omdat jullie zoveel inspiratie hebben of omdat een grindcoreband met nummers van twintig seconden nu eenmaal sneller door haar discografie heen is?

Het één hoeft het ander niet uit te sluiten natuurlijk, haha! We schrijven sneller dan dat we uitbrengen en kunnen zo ook inderdaad in hoog tempo splits releasen. Het hele proces is ook gewoon leuk om te doen. Helemaal omdat we nog wel eens op bands stuiten die uit verre uithoeken komen. Zo hebben we recentelijk een split met Grave Somber uitgebracht: een jongen van veertien jaar uit het zuiden van Vietnam die in zijn eentje besluit om war black metal te gaan maken. We kwamen hem via Bandcamp op het spoor. Voordat we überhaupt hebben kunnen vragen naar interesse voor een eventuele split had hij al drie nummers opgestuurd! In de pijplijn zitten ook nog een split met Divine Hatred To Humankind uit Kazachstan (nog dit jaar) en met Impure Injection uit China (januari volgend jaar). Maar er is altijd ruimte voor meer splits, dus bands: kom maar door!

Wat is het ultieme doel van IJje Wijkstra? Een cultstatus in de Nederlandse grindcorescene, een optreden op een festival, een betere recensie dan Dimmu Borgir op Zware Metalen of gewoon zorgen dat iemand in 2036 nog steeds probeert te begrijpen waarom er een nummer bestaat met de titel If Being Sexy Was A Crime, We Woud Be In Jal For Something Else?

Een ultiem doel hebben wij niet per se voor ogen. Zolang wij het leuk vinden om nummers te maken en splits uit te brengen, en dit ook goed ontvangen wordt, zal dat het doel blijven. Agathocles inhalen qua aantal splits zal toch niet meer lukken. Ook treden we graag op – de kunst van het proppen van vijftig nummers in twintig minuten promoveren tot podiumkunst! Obscene Extreme in Tsjechië is stiekem wel een droom van ons, of Bloodshed Fest, of Grindhoven… of een huiskamerconcert in de woonkamer van een nazaat van de elektricien die het huis van IJje Wijkstra in 1931 van nieuwe bedrading heeft voorzien.

Ten slotte geven we een band altijd het laatste woord. Zeg het maar:

Nogmaals bedankt voor de tijd en de moeite om ons te interviewen! En ook voor de leuk geschreven en eerlijke reviews van ons werk. Voor eenieder die dit interview helemaal tot hier heeft uitgelezen, dank hiervoor. Wij hebben ons imago wellicht niet mee, maar de antwoorden zijn op waarheid berust en niet deel van een absurdistische act! Vind ons, volg ons, boek ons en luister IJje Wijkstra! Moi!

Links: