Na 25 jaar lijkt Cult of Luna alles al eens gezegd te hebben. Toch bewijzen de Zweedse post-metalgrootheden op hun tiende studioalbum dat er binnen hun herkenbare geluid nog altijd onbekende wegen te ontdekken zijn. In the Shadow of Your Shadow is een monumentale, duistere en verrassend veelzijdige plaat waarop schoonheid en ongemak voortdurend elkaars gezelschap zoeken.
Er zijn bands waarvan je na een paar seconden weet wie er speelt. Een slepende gitaarpartij, drums die langzaam maar onverbiddelijk aan kracht winnen en een stem die klinkt alsof iedere schreeuw uit de diepste krochten van de menselijke ziel wordt getrokken. Meer heeft Cult of Luna doorgaans niet nodig om zijn aanwezigheid kenbaar te maken. De Zweden hebben in een kwart eeuw een eigen muzikale wereld opgebouwd, waarin brute kracht, verstilling en emotie elkaar voortdurend afwisselen. Maar wat gebeurt er wanneer je die wereld inmiddels zo goed kent dat iedere nieuwe plaat onvermijdelijk met zijn voorgangers wordt vergeleken? Hoe blijf je jezelf uitdagen zonder je eigen identiteit te verliezen?
Johannes Persson heeft daar een helder antwoord op. Stilstand is het enige waar hij bang voor is. Een uitspraak die na 25 jaar misschien gemakkelijk uit de mond rolt, maar die met In the Shadow of Your Shadow opnieuw betekenis krijgt. Op dit tiende studioalbum klinkt Cult of Luna namelijk onmiddellijk vertrouwd, terwijl de band tegelijkertijd allerlei deuren opent die tot nu toe hooguit op een kier stonden. Het resultaat is een ruim 71 minuten durende luisterervaring die je geregeld op het verkeerde been zet. Soms door onverwachte muzikale wendingen, soms juist doordat een ogenschijnlijk toegankelijk moment een ongemakkelijk gevoel achterlaat.
Die onrust zit niet alleen in de muziek. Tekstueel is In the Shadow of Your Shadow een bijzonder persoonlijke plaat geworden, waarin verlies, herinneringen, depressie en sterfelijkheid een centrale rol spelen. Persson beschrijft hoe gebeurtenissen uit de afgelopen jaren gevoelens hebben teruggebracht waarvan hij dacht dat ze voorgoed waren verdwenen. In het titelnummer neemt die oude pijn de gedaante aan van een parasiet die zich opnieuw in zijn gastheer nestelt. Het verleden blijkt niet verdwenen, maar heeft zich slechts ergens diep vanbinnen verscholen.
Muzikaal krijgt dat beeld meteen een indrukwekkende vertaling met het titelnummer. Een dreigend intro maakt plaats voor zware drums en een heerlijk slepende riff, waarna Perssons emotioneel geladen, brute vocalen het vertrouwde Cult of Luna-geluid compleet maken. Toch speelt zich onder die massieve buitenkant nog iets anders af. Een hypnotiserende synthesizerloop blijft op de achtergrond rondwaren en dringt zich af en toe nadrukkelijker op. Alsof er voortdurend iets aanwezig is dat zich niet zomaar laat verdrijven. Wanneer een instrumentaal tussenstuk even wat licht binnenlaat, lijkt de dreiging kortstondig te wijken. De duisternis trekt echter opnieuw over de compositie, waarna een diepe, allesverscheurende schreeuw het einde aankondigt. Een indrukwekkende opening, waarin de muzikale opbouw en de tekst elkaar haast vanzelfsprekend versterken.
Wat vervolgens opvalt, is hoe gemakkelijk Cult of Luna zijn vertrouwde zwaarte weet te combineren met onverwachte klankkleuren. Op Sadness Will Reign worden we aanvankelijk getrakteerd op een vernietigende riff, maar midden in al dat geweld ontstaat ruimte voor een rustiger passage waarin Johannes Persson en Gojira-frontman Joe Duplantier elkaar vocaal vinden. Hun stemmen vallen opmerkelijk natuurlijk samen. Wanneer beide heren vervolgens alle registers opentrekken, worden we compleet van de sokken geblazen. De woede in de tekst, gericht tegen bedrog, leugens en de uitzichtloosheid van het menselijk bestaan, krijgt daarmee een bijna fysieke uitwerking. Het is onmiskenbaar Cult of Luna, maar dan met een twist. Duplantier is hier geen bekende naam die voor de gelegenheid mag aanschuiven, maar een muzikant die daadwerkelijk iets toevoegt.
Toch zijn het misschien niet eens de hardste momenten die op dit album de meeste indruk maken. Cult of Luna beheerst al jarenlang de kunst van het opbouwen en ontladen, maar lijkt die dynamiek hier nog verder te verfijnen. De korte instrumentale compositie Landby vormt een ingetogen aanloop naar het ruim twaalf minuten durende Breach, waarin piano en synthesizer een opvallend belangrijke rol opeisen. De rustige, bijna toegankelijke opening wordt doorsneden door een diepe schreeuw die als een vreemde indringer door de compositie trekt. De toetsen geven het geheel een filmisch karakter, alsof we luisteren naar de soundtrack van een verhaal waarvan we de afloop liever niet willen kennen.
Dat gevoel wordt alleen maar sterker wanneer we de tekst erbij nemen. In Breach keert de verteller terug naar een omgeving die hij meent te herkennen, maar waarin de vertrouwde details langzaam vervormen. Herinneringen vervagen, het lichaam begint uiteen te vallen en de werkelijkheid lijkt onder zijn voeten weg te zakken. De muziek weerspiegelt die ontregeling. De drums schuiven steeds verder naar de voorgrond, de intensiteit neemt toe en telkens wanneer de compositie zich lijkt te stabiliseren, verandert de dynamiek opnieuw. De lange speelduur voelt daardoor nergens als een hindernis. Integendeel, juist doordat Cult of Luna de tijd neemt, krijgt de dreiging alle ruimte om zich te ontwikkelen.
Op The Rift wordt dat spel met verwachtingen nog verder doorgetrokken. Een noisy opening slaat na ongeveer twee minuten om in een voor Cult of Luna-begrippen opvallend hoog tempo. De gitaren blijven diep en zwaar, maar de agressie krijgt bijna hardcore-achtige trekjes. Alsof de band voor even teruggrijpt naar zijn eigen wortels, zonder de muzikale ontwikkeling van de afgelopen decennia overboord te gooien. Precies wanneer de razernij zijn hoogtepunt lijkt te bereiken, worden we opnieuw een mysterieus, verstild tussenstuk ingetrokken.
Waarom laat Cult of Luna ons hier op adem komen, om vervolgens weer verschroeiend hard toe te slaan? Misschien omdat die rust helemaal geen veilige haven is. De tekst van The Rift beschrijft verdeeldheid, besmetting en een collectieve waanzin waarin individuen uiteindelijk samensmelten tot één volgzaam organisme. De muziek lijkt zich op een vergelijkbare manier te bewegen tussen beheersing en ontregeling. Wat aanvankelijk als een onderbreking voelt, blijkt vooral de opmaat naar een volgende confrontatie.
Dat voortdurende ongemak wordt misschien nog wel interessanter wanneer de band zijn meest vertrouwde wapens even neerlegt. A Way Back is in dat opzicht de vreemde eend in de bijt. De compositie is donker, opvallend rustig en wordt gedragen door cleane zang. Er hangt een merkwaardige warmte over het nummer, maar tegelijkertijd voelt het onbehaaglijk. Alsof je op een onbekende plek rondloopt die toch iets vertrouwds heeft. De tekst beschrijft iemand die zijn weg naar huis probeert terug te vinden, maar steeds verder verdwaalt in twijfel en onzekerheid. De muziek lijkt een veilige plek aan te bieden, terwijl de woorden juist duidelijk maken dat die veiligheid misschien helemaal niet meer bestaat. Het is een verrassende kant van Cult of Luna, die ongetwijfeld niet bij iedere luisteraar onmiddellijk in de smaak zal vallen, maar juist binnen het grotere geheel werkt het uitstekend. De Zweden laten horen dat intensiteit niet uitsluitend wordt bepaald door volume, snelheid of de hoeveelheid vervorming op een gitaar. Soms kan een ingetogen compositie minstens zo diep onder de huid kruipen als een allesverzengende geluidsmuur.
Die gedachte krijgt een nog andere dimensie op One More Day, waarvoor David Eugene Edwards zijn karakteristieke stem beschikbaar stelt. De voormalige frontman van 16 Horsepower en drijvende kracht achter Wovenhand lijkt op papier misschien geen vanzelfsprekende gast binnen de wereld van Cult of Luna. Toch blijkt de combinatie bijna wonderbaarlijk goed te werken. Zijn diepe bariton brengt iets van donkere Americana, folk en mystiek mee. Vooral wanneer Edwards en Persson samen zingen, ontstaat een bijzondere spanning tussen twee muzikale werelden die elkaar veel beter blijken te begrijpen dan je vooraf zou verwachten.
Het onderwerp van One More Day maakt die samenwerking nog indringender. De tekst draait om depressie en de uitputtende strijd om telkens opnieuw een dag door te komen. De herhaling van de titel krijgt daardoor iets bezwerends, alsof iedere nieuwe dag zowel een overwinning als een nieuwe beproeving is. De muziek beweegt zich traag en slepend voort, bijna alsof iedere volgende stap moeite kost. Edwards voegt hier niet zomaar een andere stem toe, maar geeft het verdriet en de vermoeidheid een extra dimensie. Dat Persson al jarenlang bewondering heeft voor zijn werk, maakt de samenwerking misschien minder verrassend, maar niet minder indrukwekkend. Ondertussen blijkt ook de rol van piano en synthesizer op dit album groter dan je op het eerste gehoor zou verwachten. Ze vormen niet simpelweg een atmosferische achtergrond, maar bepalen geregeld de emotionele richting van de muziek. Dat is goed hoorbaar op From Grey to Black, waar de drums een haast industriële, metaalachtige klank krijgen. De toetsen versterken de spanning en geven de compositie een intensiteit die niet alleen uit de zware gitaren voortkomt. De tekst beweegt zich opnieuw door een wereld van verlies en machteloosheid, waarin een verdwijnende gestalte en een spiegelbeeld de verteller uiteindelijk met zichzelf confronteren. Muzikaal behoort het nummer tot de meest aangrijpende momenten van het album. Alles lijkt hier steeds dichter op elkaar te kruipen, totdat er nauwelijks nog ruimte overblijft om aan de emotie te ontsnappen. En dan moet Burial nog komen.
Na ruim een uur muziek voelt deze bijna twaalf minuten durende afsluiter niet als zomaar een laatste compositie, maar als het onvermijdelijke einde van een lange, donkere reis. De tekst staat stil bij sterfelijkheid, herinneringen en de verschillende manieren waarop mensen zich tot de dood verhouden. Waar eerder nog werd gezocht naar een weg terug naar huis, klinkt hier uiteindelijk de zin: “I came home for my burial”. Thuiskomen krijgt daarmee een wrange betekenis. Niet langer de belofte van veiligheid of geborgenheid, maar de aanvaarding van een einde dat niemand kan ontlopen.
Muzikaal ontvouwt Burial zich als een langgerekt ritueel. De gitaren bouwen aan een monumentale finale en de spanning wordt steeds verder opgevoerd. Het absolute hoogtepunt komt pas na ongeveer negen minuten, wanneer een ijzingwekkend mooie gitaarsolo zich uit de zwaarte losmaakt. Het is zo’n moment waarop muziek iets weet te raken waarvoor woorden eigenlijk tekortschieten. Er ontstaat een bijna euforisch gevoel, maar tegelijkertijd voel je een brok in je keel. Schoonheid en verdriet blijken hier niet elkaars tegenpolen, maar twee kanten van dezelfde emotie. Een prachtig, intens en bijzonder passend einde van een album dat zich voortdurend tussen die uitersten heeft bewogen.
De rust is zelden geruststellend, de schoonheid heeft bijna altijd een donkere keerzijde en zelfs wanneer de muziek zich van haar meest toegankelijke kant laat horen, blijft er iets ongemakkelijks onder de oppervlakte sluimeren. Het is precies dat schurende gevoel dat ervoor zorgt dat deze plaat zich niet na één luisterbeurt volledig laat doorgronden. Bij iedere volgende ronde ontdek je weer iets nieuws.
Lange tijd was A Dawn to Fear uit 2019 voor mij het absolute hoogtepunt binnen de discografie van Cult of Luna. Een album waarop de Zweden alles leken samen te brengen wat hun muziek zo indrukwekkend maakt. Zeven jaar later begint die overtuiging behoorlijk te wankelen. In the Shadow of Your Shadow bezit dezelfde monumentale intensiteit, maar voegt daar een muzikale veelzijdigheid en een onderhuids ongemak aan toe die misschien nog wel dieper raken.
Johannes Persson mag dan bang zijn voor stilstand, met In the Shadow of Your Shadow laat Cult of Luna horen dat die angst ongegrond is. Niet door het verleden achter zich te laten, maar door binnen het vertrouwde geluid steeds opnieuw onbekende wegen te vinden. Dat is dat de mooiste tegenstelling van deze plaat: terwijl de teksten laten horen hoe moeilijk het is om aan het verleden te ontsnappen, weigert de muziek om erin te blijven hangen.
Score:
93/100
Label:
Red CRK, 2026
Tracklisting:
- In The Shadow of Your Shadow
- Sadness Will Reign (ft. Joe Duplantier)
- Landby
- Breach
- The Rift
- A Way Back
- One More Day (ft. David Eugene Edwards)
- From Grey To Black
- The Burial
Line-up:
- Johannes Persson – Zang, gitaar
- Fredrik Kihlberg – Gitaar, zang
- Kristian Karlsson – Synthesizers
- Andreas Johansson – Basgitaar
- Thomas Hedlund – Drums
Links: