Het is een wijdverbreid misverstand dat het gebouw waar Paradiso in is gehuisvest ooit een kerk is geweest. Het werd tussen 1879 en 1880 gebouwd voor een godsdienstige vereniging en dus niet als godshuis, al is er binnenin absoluut een kerk in te herkennen. Kerk of niet: toch is het vermakelijk dat blackmetalgrootheden Mayhem en Marduk juist Paradiso aandeden tijdens het tweede deel van de Death Over Europe-tour. Vermakelijk én opmerkelijk. Remco Faasen reisde af naar Amsterdam om beide zwartgeblakerde machines aan het werk te zien.
Het blijft een raadsel hoe deze package door de ballotagecommissie van Paradiso is gekomen. Het aantal concerten dat jaarlijks in het betere genre wordt geprogrammeerd in dit fraaie gebouw is op de vingers van de hand van een houtzager te tellen. Sterker nog: in de online agenda van Paradiso is ‘metal’ niet eens als filter te selecteren en werd Marduk aanvankelijk als Murdak gespeld. Uw verslaggever was er dan ook van overtuigd dat het concert geen doorgang zou vinden. In de huiskamer van alles dat zogenaamd progressief en vooruitstrevend is, zou er ongetwijfeld wel een gezinslid opstaan die één of beide bands als ‘sketch’ zou betitelen omdat ze geen havermelk in de cappuccino drinken of iets anders onvergeeflijks doen en dan een hoop stampij gaan maken. Maar nee: geen stampij, geen gedoe. Gewoon Mayhem en Marduk in Paradiso.
Marduk begint na een aanzwellend intro dat de haartjes op mijn armen en nek in het gelid doet schieten, keurig op tijd met Sulphur Souls. Verwoestend als altijd gaat de band tekeer en omdat het geluid in Paradiso kraakhelder is, is het ook nog eens allemaal goed te horen. Mortuus is goed bij stem en dus zijn we klaar voor een lijstje greatest hits. Throne of Rats, On Darkened Wings (met die lekkere baslijntjes), Souls for Belial: Marduk rijgt ze aaneen met tussen de nummers door zoals gebruikelijk een korte pauze. De heren zijn ook geen dertigers meer natuurlijk: bandleider Morgan is deze zomer 53 jaar geworden. Maar toch, eerlijk is eerlijk: ik heb Marduk wel eens met meer passie zien spelen. Niet dat de band er met de pet naar gooit en ook een mindere Marduk is beter dan 99 procent van de andere bands: het is gewoon minder dan gebruikelijk. Wellicht heeft het ermee te maken dat het publiek duidelijk voor Mayhem is gekomen en minder voor de wolven uit Zweden.
Gelukkig is daar wel het heerlijke The Blond Beast en is het ondertussen ook alweer stokoude Wolves (van Those of the Unlight uit 1993) een werkelijk fantastisch nummer. De band verdwijnt daarna van het podium en dan is het natuurlijk even wachten op de terugkomst voor Panzer Division Marduk. De zaallichten blijven dan ook uit, maar… Marduk komt niet meer terug. Dit was het. Tot zover. Zaallichten aan, teleurstelling in het lijf.
De tijden dat Mayhem tours vooral misbruikte om lekker te zuipen en hotelkamers te slopen, liggen al lang achter ons. De mannen nemen optreden uiterst serieus en het lijkt wel alsof beide gitaristen Teloch en Ghul hun instrumenten extra laag gestemd hebben en de versterkers een tijdje in een bak grind hebben laten hangen: de snaren gaan door merg en been. Necrobutcher ramt zijn bas welhaast door midden en zanger Attila Csihar komt het podium opschrijden als een vergeten kardinaal, terwijl op het scherm achter drummer Hellhammer de meest bizarre beelden in elkaar overvloeien: skeletten, schedels, demonen, bloed, Jezus aan het kruis, een Mariabeeld dat tranen van bloed huilt, wolven en meer van wat ongemakkelijk moet zijn, wordt afgewisseld met het bandlogo dat alles overheerst. Mayhem. The True Mayhem, om maar vooral het onderscheid te maken met die veertien andere groepen die ooit ook die naam droegen. Band bovendien die aan de wieg stond van de nog immer succesvolle second wave der black metal en veertig jaar na de eerste release (de demo Pure Fucking Armageddon) nog even relevant is.
Ook in Paradiso is de band kiezelhard en strak als de gemiddelde advocaat die even verderop op de Zuidas werkt. Er is amper tijd om adem te halen. Het is jammer dat Hellhammer helemaal achter zijn drumstel verscholen gaat want het is altijd fascinerend om te zien hoe gedisciplineerd de Noor speelt. Dat geldt voor de hele band: Csihar krijgt alle gelegenheid de aandacht te vangen. De Hongaar gromt, grunt en praat zich door zijn teksten heen, een schedel of omgekeerd kruis van beenderen immer binnen handbereik en zijn kardinaalsgewaad na een paar nummers ingewisseld voor een kostuum waar een kolonel van een Zuid-Amerikaanse junta zich niet voor zou schamen. En dat allemaal terwijl er strakker dan strak wordt doorgespeeld.
De hoes van Deathcrush komt even voorbij op het scherm en we hebben met Buried by Time and Dust al een nummer van het debuut gehad, maar er stijgt gejuich op en de telefoontjes gaan de lucht in als het doek blauw kleurt en de silhouet portretten van Csihar, Hellhammer en de al lang overleden gitarist Euronymous verschijnen. Het kippenvel keert terug bij het nog steeds indrukwekkende Freezing Moon, zeker als de beeltenissen van Euronymous en de ook al lang geleden heengegane zanger Dead verschijnen. Na afloop klinkt er gejuich zoals ze dat in Amsterdam al lang niet meer gehoord hebben.
Bij Chimera staat Csihar op een verhoging op het podium terwijl hij ons, het gepeupel, toeschreeuwt. De blackmetalexplosie is daarna zeker nog niet uitgedraaid. Sterker nog: Mayhem trekt alle registers open en is op slooptocht. From the Dark Past is weer een mooie gelegenheid foto’s uit de oude doos op het scherm te gooien, terwijl de zanger met een strop rondloopt. De al lang geopende pit leeft zich maar weer eens uit en met Weep for Nothing van Liturgy of Death, trekt Mayhem ons weer helemaal bij de huidige tijd terwijl Hellhammer een masterclass drummen weggeeft.
Na een korte pauze klinkt het even bizarre als eigenaardige Silvester Anfang en dan weet iedereen dat het tijd is voor Deathcrush: Mayhem’s eerste, rauwe release uit 1987. De enige release van Euronymous’ Posercorpse Music, dat snel daarna Deathlike Silence Proudctions werd. Op het scherm is het weer eind jaren ’80 en het titelnummer van de EP wordt ingezet. De pit barst uit zijn voegen. Het is niet te beschrijven hoe fantastisch het is om dit mee te maken, om hier bij te zijn. Het is een Gek! Ke! Huis! Een tijd waarvan je alleen maar kan hopen dat het nooit voorbij gaat, een tijd waarin er niets anders is dan Mayhem op een podium en het publiek ervoor. Chainsaw Gutsfuck, Carnage… je weer wat er gaat komen en toch is het weer overdonderend. Pure Fucking Armageddon… het is dan toch nog voorbij. Dat In League with Satan van Venom (dankzij het nummer Mayhem with Mercy naamgever van de band) vervolgens door Paradiso klinkt, is een mooi afscheid.
Datum en locatie
16 oktober 2026, Paradiso, Amsterdam
Link: