Een bandnaam die na veertien jaar ineens een muzikale gebruiksaanwijzing blijkt te zijn. Het Duitse Coal & Crayon heeft zijn vierde album simpelweg naar zichzelf vernoemd, maar doet dat niet zonder reden. De twee delen van de naam staan namelijk ook voor de twee gezichten van de plaat. Coal vertegenwoordigt het donkere, agressieve en zware karakter van de band, terwijl Crayon ruimte moet bieden aan melancholie, sfeer en kwetsbaarheid. Een aardig concept op papier, maar vooral eentje dat zich natuurlijk in de muziek moet bewijzen.
De uit Rügen afkomstige band draait inmiddels al bijna twintig jaar mee. In 2006 werd begonnen onder de naam Message In Blood, waarna in 2012 Coal & Crayon ontstond. Met drummer Mathias Ruck en bassist Steffen Wolter zijn er voor dit vierde album twee nieuwe gezichten aan boord. De koers blijft echter herkenbaar: progressieve metal, post-rock en atmosferische zwaarte worden in elkaar geschoven tot composities waarin dynamiek minstens zo belangrijk is als brute kracht.
Na de sfeervolle intro Ashore In Fragments barst het album met Impending daadwerkelijk open. Wat onmiddellijk opvalt, is hoe goed de productie in elkaar zit. Ieder instrument krijgt voldoende ruimte en heeft een duidelijke functie binnen het geheel. De gitaren van Robert Lefold en Norman Gäthke zijn technisch sterk zonder dat het nummer verandert in een wedstrijdje vingervlugheid. Ritmewisselingen en verschillende lagen worden soepel in de compositie verwerkt en juist tussen de hardere passages ontstaat een progressieve sfeer die sterk aan Wheel doet denken.
Ook zanger John Killies laat zich meteen gelden. Zijn cleane zang staat stevig overeind, maar wanneer de muziek daarom vraagt, kan hij net zo gemakkelijk overschakelen naar een stevige scream. Richting het einde trekt Impending de teugels nog eens flink aan en laat Coal & Crayon horen dat al die technische beheersing niet ten koste hoeft te gaan van een stevige schop onder de kont. Op Grace Of Collapse wordt die lijn doorgetrokken. Hier komt vooral de invloed van The Ocean nadrukkelijk naar boven. Niet alleen vanwege de diepe, progressieve klank, maar vooral door de manier waarop de intensiteit wordt opgebouwd en weer wordt losgelaten. Killies beweegt daarin mee. Cleane zang wanneer de muziek ruimte maakt, screams zodra de druk wordt opgevoerd. Het klinkt nergens alsof beide zangstijlen simpelweg naast elkaar zijn gezet; ze maken daadwerkelijk deel uit van de dynamiek van het nummer.
Dat maakt Ember vervolgens een logische keuze als eerste single. Coal & Crayon presenteert hier een toegankelijker gezicht zonder de eigen identiteit volledig overboord te gooien. De scherpe randjes worden wat afgerond en melodie krijgt meer ruimte. Daardoor kan het nummer zowel bij de metalliefhebber als bij de meer traditionele progfan gemakkelijk binnenkomen. Geen nummer waarmee de band de luisteraar tegen de muur zet, maar wel eentje waarmee de deur naar het album behoorlijk uitnodigend wordt opengezet.
Met The Great Misgive wordt die deur weer wat verder dichtgetrokken. De riffs worden zwaarder en Killies’ diepe scream krijgt nadrukkelijker de hoofdrol. De sfeer wordt donkerder en daarmee lijkt de Coal-kant van de plaat nog eenmaal flink op te laaien. Toch verschijnen richting het einde al wat muzikale zonnestralen tussen de donkere wolken. Een heerlijk klassieke gitaarsolo vormt uiteindelijk bijna letterlijk de overgang naar een ander gezicht van Coal & Crayon, want in de tweede helft komt de Crayon-kant tevoorschijn.
Dat wordt nergens duidelijker dan in Reflection Divide. Het nummer begint zweverig, met een elektronische onderlaag die bijna een spacy gevoel oproept. Gitaren en drums worden niet meteen vol in de compositie gegooid, maar druppelen langzaam binnen. Naarmate het nummer vordert, worden ze steeds nadrukkelijker aanwezig. Het is precies die beheerste opbouw waarin Coal & Crayon op zijn sterkst blijkt. De band heeft geen loodzware riff nodig om spanning te creëren en maakt van Reflection Divide daarmee een van de sterkste nummers van de plaat.
Het concept werkt dus. De tweede helft voelt daadwerkelijk lichter en atmosferischer dan de eerste. Maar daar openbaart zich tegelijkertijd het voornaamste probleem van Coal & Crayon. Coal brandt aanvankelijk behoorlijk fel, Crayon brengt vervolgens kleur en lucht, maar juist daar vervaagt ook een beetje de scherpte. Niet omdat de afzonderlijke nummers ineens minder goed in elkaar zitten. Integendeel. De arrangementen blijven verzorgd en ook technisch valt er weinig op de band aan te merken. Toch dreigt de luisteraar gedurende het tweede gedeelte enigszins in slaap te worden gesust. De spanningsboog die in de eerste helft zo sterk aanwezig is, wordt minder strak gespannen. Aan het einde van Torn & Frail worden we gelukkig weer even wakker geschud en ook afsluiter Still laat horen dat er nog wat kolen op het vuur liggen, maar het gevoel dat de plaat onderweg wat kracht heeft verloren, verdwijnt niet helemaal.
En daarmee komen we bij een wat merkwaardige tegenstelling. Coal & Crayon heeft namelijk ontzettend veel goed voor elkaar. De productie is helder zonder klinisch te worden, de muzikanten beheersen hun instrumenten, John Killies beschikt over een sterke en veelzijdige stem en de composities zitten technisch knap in elkaar. Bovendien is het Coal/Crayon-concept niet alleen een mooi verhaal voor deze review: je hoort het daadwerkelijk terug, maar echt spannend wil het nergens worden. Daarvoor kleurt de band uiteindelijk iets te keurig binnen de lijntjes van de progressieve post-metal. Wheel en The Ocean liggen soms duidelijk in het verlengde van wat we horen en Coal & Crayon heeft daar voldoende eigen ideeën tegenover staan om geen simpele kopie te worden.
Alleen ontbreekt dat ene moment waarop de band de kleurplaat verscheurt en besluit zelf iets op de muur te kalken. Misschien is dat ook helemaal niet noodzakelijk. Wie houdt van zorgvuldig opgebouwde progressieve metal, atmosferische passages, stevige uitbarstingen en nummers die meerdere luisterbeurten nodig hebben om hun details prijs te geven, kan met Coal & Crayon behoorlijk wat luisterplezier beleven. Het is een degelijk en uitstekend uitgevoerd album van muzikanten die heel goed weten wat ze doen. Alleen hadden we graag af en toe gehoord dat ze even niet wisten wat ze deden.
Score:
70/100
Label:
Teilchensturm, 2026
Tracklisting:
- Ashore In Fragments
- Impending
- Grace Of Collapse
- Ember
- The Great Misgive
- Reflection Divide
- A Light Of Autumn
- Torn & Frail
- Rite Of Devotion
- Still
Line-up:
• John Killies – Zang
• Robert Lefold – Gitaar
• Norman Gäthke – Gitaar
• Steffen Wolter – Basgitaar
• Mathias Ruck – Drums
Links: